Wojciechy, to przepiękna miejscowość położona w Gminie Bartoszyce   

 

 


Historia

   Wojciechy – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko - mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce. Do 1954 roku siedziba gminy Wojciechy. Wieś założona w 1335 roku przez  komtura Bałgi Henryka de Muro. Należała do zakonu krzyżackiego. Po 1392r. przeszła w ręce szlacheckiej rodziny Malgedinów, staropruskiego pochodzenia. W 1414r. została spustoszona w czasie wojny polsko - krzyżackiej. W XVIII wieku Wojciechy znowu należały do państwa jako wieś królewska, aż do reform uwłaszczeniowych początku XIX stulecia. 1804 - pod Wojciechami miała miejsce bitwa pomiędzy Austrią i Prusami. Około 1880 roku wieś Albrechtsdorf była drugą co do wielkości wsią w dzielnicy pruskiej Eylan (Iławka). Ludność wzrosła do 1200. W latach 1876 – 1879 Burmistrz Friedrich Krause zrobił bardzo wiele dla poprawy i upiększenia ulic i wsi. Drogi były utwardzane obudowane krawężnikami i obsadzone drzewami, wybudowany był chodnik. W Albrechtsdorf (Wojciechy) znajdowały się Kościół, Urząd Stanu Cywilnego, Starostwo Powiatowe, trzy karczmy, dwa zajazdy i jeden pensjonat, który znajdował się w budynku stojącym do dziś naprzeciwko kościoła. W tym czasie rzemieślnicy byli już obecni we wszystkich gatunkach od piekarzy, rzeźników, krawców, szewców, murarzy i cieśli. Około 1880 – 1890 roku dokonało się wiele dobrego. Wybudowano nową szkołę, drogę Landsberg – Bartenstein (Górowo Iławeckie – Bartoszyce), zrobiono poprawę dróg gruntowych z Tappelkeirn – Reddenau (Taplikajmy – Rodnowo). Wieś była rozwojowa miej więcej do lat 1940 – tych. Przed 1945 rokiem nazywała się urzędowo Albrechtsdorf. Nowi osadnicy zagospodarowali wieś już w 1945 roku. Powstał tu Zarząd Gminy. Pierwszym wójtem był Czesław Czarnecki. W latach 1954-1972 Wojciechy były siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. Według danych z 1983 roku Wojciechy były wsią o zabudowie skupionej, posiadającą elektryczne oświetlenie ulic. Stało tu 119 budynków mieszkalnych. Wieś miała 688 mieszkańców. Należało do niej 128 indywidualnych gospodarstw rolnych, zajmujących łącznie obszar 1182 ha. Znajdowały się tu: leśnictwo, urząd pocztowy, szkoła podstawowa, przedszkole, dom kultury, świetlica, klub, filia biblioteczna, sala kinowa na 120 miejsc, ośrodek zdrowia, apteka, punkt weterynaryjny, boisko sportowe, uspołeczniony sklep spożywczy i przemysłowy, uspołeczniony zakład fryzjerski, dwa prywatne zakłady remontowo - budowlane.

Źródło: "Bartoszyce, Z dziejów miasta i okolic" wyd. Pojezierze Olsztyn 1987,
http://de.wikipedia.org/wiki/Wojciechy


Zabytki

Kościół w Wojciechach zbudowano prawdopodobnie w XIV wieku, choć wymieniono w źródłach po raz pierwszy w 1498 roku. W 1527 roku uległ zniszczeniu, po czym odbudowano go jeszcze w XVI wieku, a przebudowano w roku 1655. W roku 1720 uległa dalszej przebudowie kruchta, w roku 1751 wieża, a w roku 1869 zakrystia. Jest to kościół orientowany, murowany z kamienia polnego i cegły, tynkowany. Prezbiterium nie wydzielone zamknięto trzema bokami ośmioboku ze skarpami na narożach. Od południa - kruchta ze szczytem barokizującym,  od północy zakrystia, od zachodu - wieża drewniana na podmurowaniu, z dachem namiotowym, krytym blachą. Okna zamknięte łukiem okrągłym, niektóre duże, nowe. Wnętrze tynkowane, strop drewniany. Kamienna misa chrzcielna pochodzi z XV wieku. Ołtarz główny (rzeźby ewangelistów, Mojżesza i Arona oraz Chrystusa Triumfującego) i ambony wyszły z gdańskiego warsztatu J. H. Meissnera w roku 1735, a zostały wykonane z inicjatywy i na koszt Gotfryda von Kreytzena. Autorem malowideł na ambonie był Karol Ludwik Schmidt z Górowa (1778). Ołtarz boczny powstał z elementów rzeźbiarskich stall z XVIII stulecia. W latach 1524-1944 służył ewangelikom. Kościół jest pięknym i cennym pomnikiem gotyku.

Źródło:
"Bartoszyce, Z dziejów miasta i okolic" wyd. Pojezierze Olsztyn 1987,


Parafia

Parafia Świętego Andrzeja Boboli

Duszpasterz: Proboszcz ks. mgr Jerzy Mika

Msze Święte: Niedziela, Godz. 900, 1100

 


Wojciechy dziś

    Dane statystyczne (źródło, Urząd Gminy)
Ludność na dzień 15.03.2012 r.
Kobiety - 271, Mężczyźni - 283, Razem 554
Wiek - kobiety: przedprodukcyjny 45, produkcyjny - 169 poprodukcyjny - 57
Wiek - mężczyźni: przedprodukcyjny 58, produkcyjny - 197 poprodukcyjny - 28
Gospodarstwa:
W Wojciechach jest 93 rolników:
1 - 2ha - 15,
2 - 5ha - 17,
5 - 7ha - 8, 
7 - 10ha -10,
10 - 15ha -18,
15 - 20ha -13,
20 - 50ha - 11,
50 - 100ha - 1
                                                                                                                  

Dom Kultury

    Dom Kultury w Wojciechach prowadzi szeroką działalność na rzecz środowiska. Tradycją jest organizowanie corocznie takich imprez jak: Bal Sylwestrowy, Dzień Seniora, Dzień Kobiet, Ostatki, Dzień Dziecka, Kuligi a także kolonie letnie i zajęcia w czasie ferii zimowych dla dzieci i młodzieży.

Dom Kultury - Historia

- Zamieszczone poniżej informacje pochodzą z przekazów ustnych naocznych świadków

- Są to wiadomości niepełne

- Podane daty zaczerpnięto z zachowanych w archiwum GOK w Tolko dokumentów

- Luki czasowe występujące zarówno w dokumentach jak i w relacjach świadków nie pozwalają na    spisanie usystematyzowanej, autentycznej historii domu kultury


28 czerwca 1946 r. powołana po II wojnie światowej na terenie tzw. Ziem Odzyskanych Gmina Wojciechy weszła, jako jednostka administracyjna powiatu iławeckiego w skład nowo utworzonego województwa olsztyńskiego.

Stan z 1 lipca 1952 r. mówi o jej podziale na 6 gromad: Barciszewo, Kiersity, Piasek, Rodnowo, Taplikajmy, Wargielity i Wojciechy, które były wówczas siedzibą gminy.

29 września 1954 r.  wraz z reformą wprowadzającą gromady, zniesiono Gminę Wojciechy i powołano w Wojciechach Gromadzką Radę Narodową.

GRN mieściła się w budynku, który dziś nosi numer 51, został zaadaptowany na lokale mieszkalne i jest użytkowany przez 4 rodziny. Według przekazów świadków to właśnie tu, około 1963r., gdy przewodniczącym GRN był Władysław Bieniek, zrodził się pomysł budowy kina. Inne nazwiska wiązane przez świadków z tymże pomysłem to Bogdan Kudaszewicz, Grzegorz Młyński, Emilia Krupiczowicz.

Idea powstania kina została zatwierdzona przez władze wyższej instancji, które przeznaczyły na ten cel finansową dotację państwa. Materiały do budowy pochodziły również z Państwowych (Polskich) Nieruchomości Ziemskich, czyli instytucji powołanej w 1946 r. do zarządzania nieruchomościami ziemskimi na terenie Ziem Odzyskanych (tą drogą na poczet kina w Wojciechach trafiła cegła z Plut, z rozbiórki bezużytecznych baraków).

Nadzór nad robotami powziął mistrz budowy – przyjezdny, o nazwisku Strzałkowski (jego imię i miejsce pochodzenia nie zostało zapamiętane).

W Wojciechach zakwaterował się on u państwa Ratkiewicz. Według przekazu naocznych świadków, krótko po wylaniu fundamentów budynku zmieniono plany jego przeznaczenia. W tamtym czasie w Wojciechach mieścił się stary poniemiecki barak pełniący rolę świetlicy wiejskiej, posiadał nawet podwyższenie-scenę, był jednak bardzo zniszczony i zaniedbany. Postanowiono, więc zamiast kina, dźwignąć Wiejski Dom Kultury, czyli obiekt, którego właściwości użytkowe pozwolą nie tylko na urządzenie seansów filmowych, ale także różnych imprez dla szerszej rzeszy odbiorców np. zabaw tanecznych, zebrań wiejskich, imprez okolicznościowych itp.

Rzekomo budowa trwała około dwóch lat i przebiegała pod hasłem czynu społecznego. Pracowali ci mieszkańcy Wojciech i okolic, którzy chcieli. Wśród budowniczych zapamiętani są panowie: Stanisław Polewaczyk, Antoni Ługowski, Czesław Przybylski, Stanisław Wąsik (wykonawca drewnianej podłogi). Swój udział w budowie mieli też wspomniani wcześniej panowie B. Kudaszewicz i W. Bieniek.

W nowo wybudowanym domu kultury przygotowano dużą salę ze sceną, garderobę, kabinę kinooperatora, a także powołano do życia bibliotekę.  

Z ramienia Gminnej Spółdzielni zaistniała ponadto klubokawiarnia (wśród w niej zatrudnionych na przestrzeni lat wymieniane są panie: Henryka Bieniek, Elżbieta Mackiewicz, Regina Wieczorek). Z inicjatywy działających w tamtym czasie we wsi Koła Gospodyń Wiejskich i Ochotniczej Straży Pożarnej organizowane były zabawy taneczne.

Zachowane są dokumenty, z których wynika, iż:

- w roku 1986 wojcieszański dom kultury nosił miano Gminnego Ośrodka Kultury w Wojciechach,

- od roku ? do roku 1992 znajdował się w strukturze Gminnego Ośrodka Kultury w Bartoszycach,

- 29 grudnia 1993 r. Rada Gminy w Bartoszycach pod przewodnictwem Ryszarda Pliszki, uchwaliła pierwszy Statut Domu Kultury w Wojciechach, jako komunalnej instytucji kultury prowadzącej gospodarkę finansową na zasadach zakładów budżetowych, zorganizowaną wewnętrznie według regulaminu ustalonego przez kierownika, którego zwierzchnikiem wskazuje się wójta gminy,

- na przestrzeni lat 1963 – 2006 z domem kultury związani zawodowo byli:

Mirosława Szwed,

Bernard Trochta,

Dymitr Tyszewski,

? Kulbaczewska,

Stanisława Ostasz,

Weronika Trochta (2002-2005),

Roman Krzysztof (instruktor zajęć muzycznych),

Andrzej Sawaniewski (instruktor zajęć turystycznych),

Dorota Kuźmicka (1986r. instruktor zajęć teatralnych),

Tekla Łuńska,

Bogdan Kuciński (1987-1989),

Jan Kuciński,

Anna Kępkowicz (1990-2006),

Włodzimierz Bohun (od 1995r.)

Od maja 2006 r. kierownikiem Domu Kultury w Wojciechach jest Monika Dołżycka.
 

materiały zebrała i opracowała Monika Dołżycka



 

 

 

 

© Sołectwo Wojciechy